Podręcznik SPBT
do znowelizowanej normy
PN-EN 206:2014-04

Omawia podstawowe zmiany normy PN-EN 206:2014-04 w stosunku do poprzedniczki z 2003 roku. Przybliża treść aktualnej normy w języku polskim (oryginał opublikowany jest w języku angielskim). [więcej »]

Rynek Betonu Towarowego - podsumowanie 2016 roku

Prognozowana wielkość produkcji betonu towarowego w 2016 roku wyniosła około 20 M m3. Brak znaczącego wzrostu zapotrzebowania to skutek przesunięć przetargowych inwestycji infrastrukturalnych, które będą finansowane ze środków budżetowych Unii Europejskiej na lata 2014-2020(...) [pobierz »]

Zakładowa Kontrola Produkcji - co powinieneś wiedzieć.




[więcej »]

Wyszukiwarka producentów betonu towarowego
Przycisk drukuj
Krajowy aneks do normy europejskiej PN-B-06265:2004 "Krajowe uzupełnienie PN-EN 206-1 – Beton ..."

Norma PN-EN 206-1:2003
„Beton – część 1: Wymagania, właściwości, produkcja i zgodność“

NORMALIZACJA

Geneza i cel

Europejski wzorzec normy technicznej dotyczącej betonu, oznaczony symbolem EN 206-1, opublikowany został w Brukseli w 2000 r. - w 3-ch, równoważnych wersjach językowych, tzn.:

  • EN 206-1: 2000 "Concrete – Part 1: Specification, performance, production and conformity"
  • EN 206-1: 2000 "Beton – Teil 1: Festlegung, Eigenschaften, Herrstellung und Konformität"
  • EN 206-1:2000 "Béton – Part 1: Spécification, performances, production et conformité",

z górą po 10-ciu latach żmudnych uzgodnień i poszukiwania konsensów wśród ówczesnych członków Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (European Committee for Standardization - CEN). Ze względu na stopień komplikacji zadania - koordynację rozległych prac na szczeblu Podkomitetu SC1 (działającego w ramach Komitetu Technicznego CEN/TC 104 „Beton i wyroby betonowe”) powierzono grupie roboczej NABau z sekretariatem przy Niemieckim Instytucie Normowania DIN w Berlinie. Był to zarazem wyraz uznania dotychczasowych osiągnięć oraz wkładu Niemiec w kształtowanie pierwowzoru normy.

Podobnie jak i inne normy spod znaku EN - wzorzec EN 206-1 traktować należy jako uniwersalny standard o zasięgu unijnym, zawierający rozwiązania kompromisowe. Każdy kraj członkowski UE, poza terytoriami angielsko-, niemiecko- i francusko-języcznymi – zobowiązany został do przetłumaczenia wzorca na swój język, a następnie – zamieszczenia go we własnym, oficjalnym zbiorze norm państwowych. Przykładowo – edycję austriacką normy europejskiej znaleźć można pod oznaczeniem ÖN EN 206-1, czeską – ČSN EN 206-1, litewską – LST EN 206-1, itd.

Tworzeniu wzorca EN 206-1 przyświecał cel nadrzędny, sprecyzowany w dyrektywie Rady UE nr 89/106/EWG dotyczącej materiałów budowlanych. Tym celem jest udrożnienie przepływu towarów i usług w interesie inwestora lub przyszłego użytkownika budowanego obiektu – z jednoczesnym zapewnieniem nienaruszalności konstrukcji, wymagań bezpieczeństwa pożarowego, wymagań zdrowotnych i ochrony środowiska, ochrony przed hałasem, oszczędności energii i potrzeb izolacyjności cieplnej. Doskonalenie sztuki inżynierskiej miało tutaj zupełnie drugorzędne znaczenie.

Nikt nie reprezentował Polski w gremiach wypracowujących ww. wzorzec, gdyż Polski Komitet Normalizacyjny (PKN) nie był wówczas członkiem CEN. Natomiast Państwo Polskie, w ramach akcesji do Unii Europejskiej, zobowiązało się wprowadzić m.in. tę normę na swój obszar.

Dlatego z początkiem trzeciego tysiąclecia - Komitet Techniczny nr 274 ds. Betonu przy PKN otrzymał zadanie opracowania polskiej wersji normy europejskiej dla betonu, oznaczonej jako

PN-EN 206-1 „Beton – część 1: Wymagania, właściwości, produkcja i zgodność”.

Zadanie sprowadzało się do głównie przetłumaczenia treści angielsko-języcznej na język polski, weryfikacji przekładu, dostosowania tekstu do wymagań polskiego druku normalizacyjnego, powszechnej ankiety, zatwierdzenia uchwałą oraz publikacji.

Zadanie w międzyczasie rozszerzone zostało na obszerny zestaw norm towarzyszących, tj. norm dotyczących surowców (cementu, kruszywa, domieszek chemicznych, dodatków mineralnych, barwników czy wody zarobowej), norm na badania parametrów normowych właściwości mieszanek betonowych i stwardniałego betonu oraz norm wykonawczych (jak np. betonowanie natryskowe, naprawy konstrukcji betonowych).

Dzisiejszy kompleks normy wiodącej PN-EN 206-1 liczy sobie kilkaset pozycji i stale się rozrasta.

Status normy

Uznając istotną rolę betonu w kształtowaniu bezpieczeństwa konstrukcji budowlanej, Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) opracował i opublikował wzorzec EN 206-1 - pomimo braku mandatu (czytaj: zlecenia) Komisji Europejskiej. Dlatego z perspektywy Brukseli ma on status normy niezharmonizowanej.

Z dniem 1.01.2004., niedługo po udostępnieniu ww. standardu europejskiego w języku polskim, Polski Komitet Normalizacyjny nadał mu w skali państwa status normy aktualnej, obniżając rangę jego krajowej poprzedniczki, tzn. PN-88/B-06250 „Beton zwykły” - do normy wycofanej. Nie oznaczało to jednak automatycznie, że normy PN-88/B-06250 nie wolno stosować. Nie nastąpiło bowiem jej wyłączenie odrębnym aktem resortowym, wzorem krajów „starej” Unii, ale również – Czech czy Słowacji.

W ten sposób na przestrzeni lat 2003-2010 utrwalił się w Polsce nieczytelny system dualizmu standardów, który dalece utrudniał relacje między konstruktorami budowlanymi (specyfikującymi), projektantami zestawień recepturowych, producentami betonu i wykonawcami robót budowlanych.

Zakres normy, różnice w stosunku do normy krajowej poprzedniej generacji

W odróżnieniu od „starej” normy krajowej PN-88/B-06250 – norma europejska PN-EN 206-1, poza zdefiniowaniem przeznaczenia betonu, rozpisaniem ról w procesie jego tworzenia oraz poza przedstawieniem zasad kontroli produkcji - określa jedynie normowe właściwości tworzywa, podaje ich klasyfikację oraz kryteria normowe. Natomiast opis metodyki oznaczania parametrów mieszanki betonowej oraz stwardniałego betonu ceduje na pliki powiązanych norm badań, całokształt wymagań co do surowców – na pliki norm wyrobów, zaś zagadnienia technologiczne jak np. wykonywanie konstrukcji betonowych czy nakładanie betonu natryskowego – na pliki norm procesu lub norm interfejsu.

Wszystkie instrukcje, wytyczne, zalecenia itp. podane słowem, cyfrą lub wykresem - dzielą się tu na informacyjne – o charakterze edukacyjnym, albo na normatywne – służące egzekwowaniu jakości.

TERMINOLOGIA

Norma europejska w większości posługuje się terminologią znaną wcześniej krajowej inżynierii betonu. Jednocześnie wprowadza nowe pojęcia (jak np. beton projektowany, beton recepturowy, normowy beton recepturowy, ekwiwalentna użyteczność betonu, badanie identyczności, rodzina betonów) oraz takie, które dotąd nie kojarzyły się z problematyką betonu (jak np. produkcja początkowa, produkcja ciągła, kontrola produkcji, ocena zgodności).

WAŻNIEJSZE ZMIANY

  • wprowadzenie podziału kompetencji i odpowiedzialności za jakość betonu pomiędzy specyfikującego, producenta mieszanki betonowej i wykonawcę robót budowlanych;
  • rozbudowa klasyfikacji wytrzymałości na ściskanie, oddzielnie dla betonu zwykłego, oddzielnie – dla betonu lekkiego, wraz ze zmianą symboliki;
  • wprowadzenie klas ekspozycji betonu na oddziaływanie środowiska podczas eksploatacji konstrukcji, z przypisaniem wartości granicznych: w/cmax, minimalnej klasy wytrzymałości na ściskanie, minimalnej zawartości cementu i minimalnego napowietrzenia w obrębie klas XF2-XF4 – jako narzędzie kształtowania co najmniej 50-letniej trwałości betonu;
  • wprowadzenie podziału betonów lekkich pod względem gęstości;
  • rozbudowa klasyfikacji konsystencji o stopień zagęszczalności oraz pomiar rozpływu;
  • przebudowa klasyfikacji zawartości chlorków w betonie;
  • wprowadzenie stopni rozwoju wytrzymałości w czasie;
  • sprecyzowanie treści specyfikacji betonu oraz dowodu dostawy;
  • wprowadzenie procedury wzajemnej wymiany informacji technicznych między producentem betonu towarowego a odbiorcą (wykonawcą robót budowlanych), z konkretyzacją ich zakresu;
  • uściślenie tolerancji dozowania surowców;
  • narzucenie minimalnej temperatury mieszanki betonowej podczas rozładunku;
  • propozycja zastępstwa określonej części wsadu cementowego CEM I ekwiwalentem dodatku mineralnego typu II podczas produkcji betonu;
  • wprowadzenie nowoczesnych procedur permanentnej kontroli produkcji, łącznie z kontrolą zgodności – z wykorzystaniem aparatu statystycznego.

Przewaga normy europejskiej PN-EN 206-1 nad normą krajową PN-88/B-06250

Wychodząc naprzeciw strategii zrównoważonego rozwoju w budownictwie - norma PN-EN 206-1 kładzie nacisk na ochronę strukturalną betonu w konstrukcji – przed agresją ze strony środowiska. Rewolucjonizuje w ten sposób podejście do kwestii trwałości materiału. W normie PN-88/B-06250 pojęcie „trwałości betonu” w ogóle nie występuje.

„Stara” norma – owszem, tłumaczy jak badać wytrzymałość na ściskanie, mrozoodporność, nasiąkliwość, przepuszczalność wody, konsystencję - z wykorzystaniem metod laboratoryjnych, natomiast nie wypowiada się, czy badania te ma realizować producent, czy wykonawca, albo też - kto ma potwierdzić skuteczność danej receptury i kto ma ją dopuścić do produkcji. Nie uściśla kompetencji konstruktora budowlanego odnośnie specyfikacji, zakresu odpowiedzialności projektantów zestawienia składu betonu, ani obowiązków producenta czy odbiorcy mieszanki betonowej, czyli - wykonawcy robót. Z kolei norma PN-EN 206-1 dalece porządkuje te relacje.

Mrozoodporność betonu i jego nasiąkliwość – tracą obecnie wagę właściwości normowych.

Zawarta w normie europejskiej, nowatorska propozycja zamiany części wsadu cementowego CEM I ekwiwalentem popiołu lotnego lub pyłu krzemionkowego, stwarza szansę odciążenia środowiska poprzez utylizację ww. odpadów przemysłowych. W normie krajowej PN-88/B-06250 wyraźnie tego brakowało.

Rozbudowa klasyfikacji właściwości betonu wg PN-EN 206-1 sprzyja pogłębianiu skuteczności zestawień recepturowych betonu oraz pozwala rozszerzyć jego paletę sortymentową.

Norma PN-EN 206-1 nie wskazuje wprost, jakim wyposażeniem technicznym winien dysponować wytwórca betonu. Ale określając tolerancję dozowania składników na poziomie:

  • ±3% dla cementu, wody zarobowej, kruszywa i dodatków stosowanych w ilości większej niż 5% wagi cementu,
  • ±5% dla domieszek i dodatków, stosowanych w ilości mniejszej lub równej 5% wagi cementu,

wskazuje na urządzenia wagowe wysokiej klasy, charakterystyczne dla nowoczesnego węzła produkcyjnego.

Wdrożenie postępowych procedur kontroli produkcji przez wytwórnię betonu towarowego minimalizuje ryzyko wystąpienia niezgodności. Uruchomia tryb szybkiej identyfikacji przeszkód utrzymania jakości. Tylko sprawnie funkcjonujący system kontroli produkcji w myśl PN-EN 206-1 - upoważnia do wystawiania deklaracji zgodności klientowi, rozumianej powszechnie jako wiarygodna gwarancja jakości.

Norma europejska bardziej sprawiedliwie rozkłada ryzyko wadliwości betonu – pomiędzy producenta mieszanki betonowej a zamawiającego, ewentualnie – inwestora lub przyszłego użytkownika betonowanego obiektu.

Normy dotyczące betonu a normy projektowania budowlanego

W dniu 1.04.2010. europejskiej normie PN-EN 1992-1-1 „Projektowanie konstrukcji z betonu – część 1-1: Reguły ogólne i reguły dla budynków”, podobnie jak i innym normom z serii EUROKOD, nadano w Polsce status normy aktualnej, jednocześnie obniżając status krajowej normy poprzedniej generacji tj. PN-B-03264:2002 „Konstrukcje betonowe, żelbetowe i sprężone – obliczenia statyczne i projektowe” do rangi normy wycofanej.

Co to oznacza dla praktyki budowlanej?

W przypadku, gdy inżynier rozwiązujący zadanie projektowego powoła się na standard EUROKOD-u z zakresu konstrukcji betonowych, wówczas będzie to jednoznaczne z akceptacją przez niego reguł europejskiej normy betonowej PN-EN 206-1, bowiem ta właśnie, jako wiodąca - obejmująca całokształt problematyki betonu, wymieniona jest bezpośrednio w wykazie norm powołanych (PN-EN 1992-1-1, rozdz. 1.2: „Powołania normatywne”).

W przypadku zaś, gdy projektant korzystać będzie w dalszym ciągu z zapisów „starej”, krajowej normy dot. konstrukcji betonowych, wówczas poprawką PN-B-03264/Ap1:2004 zobowiązany jest:
- do powoływania się tylko i wyłącznie na europejską normę betonową PN-EN 206-1,
- używać wyłącznie nowej klasyfikacji związanej z wytrzymałością betonu, a także – nowej symboliki oznaczania klas betonu czy innych właściwości – wg PN-EN 206-1,
- sporządzania specyfikacji betonu z uwzględnieniem wymagań PN-EN 206-1, łącznie ze wskazaniem klasy ekspozycji betonowanego elementu na oddziaływanie środowiska podczas eksploatacji konstrukcji.

Tak więc – w świetle aktualnych regulacji normalizacyjnych, niezależnie czy projektowanie obiektów z betonu lub żelbetu przebiega wg normy PN-EN 1992-1-1 czy też wg PN-B-03264 – konstruktor musi zawsze korzystać z rozwiązań powołanej, europejskiej normy materiałowej, tzn. PN-EN 206-1 „Beton ...”. Zignorowanie tego wymogu winno skutkować odrzuceniem projektu w ramach urzędowej procedury rozpatrywania wniosku o zezwolenie na budowę.

(redakcja: dr inż. Zdzisław Kohutek)

Kwartalnik 'Budownictwo, Technologie, Architektura' Dwumiesięcznik 'Cement-Wapno-Beton' Miesięcznik 'Builder' Miesięcznik 'Somochody Specjalne' ERMCO - the European Ready Mixed Concrete Organization Kancelaria Finansowa WEC Sp. z o.o. Świat Betonu

Chcesz otrzymywać aktualne informacje.

Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce
ul. Morawskiego 5, 30 - 102 Kraków
tel./fax: +48 12 427.28.44, e-mail:  | Polityka cookies

projekt i wykonanie:
redwester Advertising